Afgelopen vrijdag (23 januari) verraste GroenLinks-PvdA vriend en vijand met de mededeling ‘open te staan om te onderhandelen met het aanstaande minderheidskabinet’. Een plotselinge ommezwaai na een periode van ruim twee maanden waarin de partij erg kritisch was en sprak over ‘cruciale fouten’ en ’riskante politieke experimenten’. Als we vanuit het DISC leefstijlen perspectief kijken naar de achterban van GroenLinks, de PvdA of de fusiepartij, dan komt een duidelijke strategie in beeld die in dit artikel verder wordt besproken.
Maar eerst: wat ging er aan vooraf?
In 2023 besloten GroenLinks en de PvdA met één kieslijst en een gezamenlijk programma mee te doen aan de Tweede Kamer verkiezingen, na dramatisch verlopen verkiezingen in 2021.
Het DISC leefstijlprofiel van de twee partijen – en na 2023 in de fusie partij – zag er als volgt uit:
In 2021 was de PvdA een partij met een achterban die vooral aan de collectieve kant van het DISC spectrum lag. Iets meer dan 60% van de stemmers had een Oranje-Geel of Lime Groen leefstijlprofiel. Bij GroenLinks was dit vrijwel het tegenovergestelde. Bij deze partij had krap 30% een Oranje-Geel of Lime-Groen profiel en meer dan 70% een – hieraan tegenovergesteld – Aqua-Blauw of Paars-Rood profiel. Na de verkiezingen van 2023 kwam uit de DISC analyses een gecombineerd GroenLinks-PvdA profiel naar voren dat duidelijk veel meer leek op het GroenLinks profiel, dan op het ‘oude’ PvdA-profiel.
Een opmerkelijke verschuiving, die in combinatie met de verkiezingsuitslag het volgende laat zien:
Het gevolg: Het profiel van de achterban van GroenLinks-PvdA lijkt in 2023 vooral op het profiel van het voormalige GroenLinks. De ‘teleurgestelde’ kiezers met een Aqua-Blauwe of Paars-Rode signatuur hebben vooral voor de fusiepartij hebben gekozen en minder voor de VVD en D66.
Kiezers met een Oranje-Geel of Geel-Lime profiel zijn het vertrouwen in het CDA en FvD grotendeels kwijtgeraakt. De PVV van Wilders spreekt met een boodschap van concrete en non-conventionele maatregelen bij de PvdA achterban veel meer aan dan de bestuurlijke politicus Timmermans, zo blijkt uit het feit dat de collectief georiënteerde Oranje-Geel en Lime-Groene leefstijlen met slechts 28% nauwelijks vertegenwoordigd worden in de fusie partij.
Dan terug naar gebeurtenissen van de afgelopen week.
Het vertrek van 7 fractieleden uit de PVV zorgt voor ‘gedoe’ binnen de partij. Vooral de beschuldiging dat de partij alleen maar keihard oppositie wil voeren en de komende jaren niet constructief wil meewerken, valt slecht bij de relationeel gerichte Oranje-Gele en Lime-Groene leefstijlgroepen. Klaver van GroenLinks-PvdA speelt hier handig op in met de boodschap dat hij ‘een verantwoorde oppositie’ wil voeren en vooral ‘Nederland vooruit te helpen’! Een boodschap die vooral gericht is op het PvdA smaldeel van de fusie partij, bij wie thema’s als wonen en zorg belangrijk zijn en waarvan ze denken dat de PVV het daar dan zal laten afweten. Daarnaast kan het ook goed werken om een alternatief te bieden voor leefstijlgroepen die ook wel iets zien in FvD, een partij die het ook goed doet in de peilingen.
Maar ook voor de GroenLinks-PvdA kiezers met een Aqua-Blauwe of Paars-Rode signatuur is erg veel werk aan de winkel. Deze groep vertegenwoordigd op dit moment 72% van de GroenLinks-PvdA achterban. Aan deze kant van het DISC diagram zien we D66 en de VVD samenwerken aan de nieuwe coalitie. Met een ‘optimistisch verhaal’ en een ‘Yes We Can’ mentaliteit. Daar houden de DISC leefstijlgroepen aan de taakgerichte Aqua-Blauwe of Paars-Rode kant van het model wel van! Doe je hier als GroenLinks-PvdA niet aan mee, dan kan je daar bij een volgende verkiezing op afgerekend worden. Maar doe je wel mee, dan kan je ook een deel van het succes claimen, en zo het GroenLinks deel in de fusie partij aan je blijven binden.
De koersverandering van Klaver dit weekend moeten we daarmee vooral ook zien als lijfsbehoud voor de partij. De partij is sinds de fusie zowat weggevaagd bij de Oranje-Gele en Lime-Groene leefstijlgroepen, waar de PvdA in voorbije decennia haar belangrijkste achterban had liggen.
En aan de andere kant, bij de Aqua-Blauwe en Paars-Rode leefstijlgroepen dreigt nu hetzelfde kunnen gebeuren. Zeker als Jetten en de formerende partijen er een succes van weten te maken en bij de volgende verkiezingen een premiers-bonus in de wacht zouden kunnen slepen.
Over de analyses: De DISC leefstijlen laten vooral zien hoe ‘mensen in het leven staan’ en welke normen en waarden hebben. Vanuit deze normen en waarden kijken zij naar de verschillende politieke partijen, en kiezen zij een partij die ‘het beste bij hun past’. Voor veel kiezers geld, dat de standpunten van een politieke partij nooit voor 100% overeen zullen komen met hun standpunten. (Diegenen die een stemwijzer hebben geraadpleegd, zullen zien dat hun keuzes vaak voor 50% – 70% gelijk op gaan met datgene wat een partij in het verkiezingsprogramma heeft staan.) Dit is een van de redenen waardoor de indeling links – rechts in de politiek anders is dan de indeling in het DISC leefstijlen model.
Op basis van de uitslagen heeft DISCvision in 2021, 2023 en 2025 het profiel van alle stemmers op een partij berekend. De leefstijlverhoudingen geven daarmee het ‘DISC-leefstijl dna’ van de kiezers op die partij weer.
Wil je meer lezen over de DISC analyses van de 2e kamer verkiezingen, dan is ons artikel
De nieuwe degelijkheid, Politiek mag van de kiezers wel weer een beetje saaier worden!
misschien ook interessant
