Jarenlang stond Woerden bekend als ‘de meest gemiddelde stad van Nederland’. Dit imago is gebaseerd op sociaaleconomische statistieken, zoals die door organisaties als het CBS of SCP worden gepubliceerd. Woerden sloot nauw aan bij het landelijk gemiddelde volgens statistici en marktonderzoekers. In 2022 werd Woerden, samen met vijf andere steden, opnieuw omschreven als een stad zonder noemenswaardige afwijkingen, waarmee haar reputatie als “gemiddelde stad” nogmaals werd bevestigd. De Woerdense bevolking is daarom ook meerdere keren gebruikt als testpanel. Zo werd in 2004 een proef gehouden met afronding op vijf eurocent bij contante betalingen. Woerden kreeg echter nationaal bekendheid als meest gemiddelde stad door het testen van de chipknip.

Deze historische Chipcard-proef in Woerden vond plaats tussen 1989 en 1991 en diende als een vroege test voor elektronisch betalen (Chipknip/prepaid chipkaart) met steun van het ministerie van Economische Zaken. De chipkaart stond destijds nog in de kinderschoenen.

Is Woerden ook in 2025 nog één van de meest gemiddelde steden van Nederland? Opvallend is dat ook op dit moment sociaaleconomische factoren nog steeds gebruikt worden bij de beoordeling van het begrip ‘meest gemiddelde’. En dat terwijl we de afgelopen jaren steeds duidelijker zien dat het belang van de factor  ‘beleving’ sterk toegenomen is. Mensen kiezen producten en diensten die passen bij hun ‘stijl van leven’. Daarom heeft de een liever een iPhone, en de ander een Samsung Galaxy. En daarom zien we dat 40% van de nieuw verkochte auto’s in Nederland een elektrische aandrijving heeft, maar ook 40% een hybride auto heeft gekocht die ook (nog) op benzine rijdt.

Om deze keuzes achter het gedrag van mensen te kunnen begrijpen en inzicht te krijgen in hun voorkeuren, motieven en drijfveren zijn de afgelopen jaren verschillende methoden ontwikkeld die inzicht geven in het vraagstuk:  ‘Waarom doen mensen wat ze doen?’.

Eén van deze onderzoeksmethoden is de DISC leefstijl analyse, die zich richt op de stijl en het houding van mensen in hun dagelijks leven. Deze onderzoeksmethode wordt ook gebruikt bij de werving en selectie van nieuwe medewerkers en focust daarbij vooral op verschillende gedrag- en communicatieprofielen.
In de figuur zijn verschillende drijfveren en voorkeuren van consumenten groepen benoemd. Deze groepen worden ook wel persona’s genoemd en geven een typering van een groep mensen met overeenkomstige voorkeuren. Je zou ook kunnen zeggen: ‘zij staan op dezelfde manier in het leven’.

DISCvision heeft voor Nederland deze leefstijlprofielen in een database op 6 positie postcode niveau. (groepen van ongeveer 40 personen)
De DISC leefstijlprofielen van Woerden laten het volgende beeld zien:

In de linker grafiek geven de transparante/lichtgekleurde staven de landelijke verhoudingen in Nederland weer en de vollere kleuren de verhoudingen in Woerden.
In de rechter figuur zijn dezelfde gegevens gebruik om de index van de gemeente Woerden ten opzichte van Nederland weer te geven. Nederland is in deze figuur dus de index 100, en wordt weergegeven met de achthoekige lijn. Het grijze vlak laat de positie van de gemeente Woerden zien, en geeft in een oogopslag aan waar Woerden afwijkt van het landelijke beeld. In beide figuren wordt duidelijk dat de Aqua leefstijl uit het DISC model in Woerden veel sterker naar voren komt (index 124), terwijl de Rode leefstijl in Woerden veel minder vaak voorkomt (4,1%; index 72). De Groene DISC leefstijl is de eerst volgende ‘dominante’ leefstijl.

We lichten de kenmerken van de Aqua leefstijl kort toe. Consumenten met een Aqua profiel hebben een introvert karakter en treden zij niet graag op de voorgrond. Ze zijn ruimdenkend, tactvol en maatschappelijk betrokken. Zij hebben een voorkeur voor een stabiele omgeving die hen rust en zekerheid biedt. Zij hechten aan authenticiteit, historie en tradities. In hun vrije tijd houden consumenten met een Aqua profiel zich graag bezig met kunst en cultuur.

De Aqua consument gaat voor gerenommeerde winkels en merken. Kwaliteit, klassiek en comfortabel zijn belangrijke kenmerken van de producten die men wil hebben. Ook de luxere duurzame winkels en food specialisten hebben hun warme belangstelling. Winkelen doen zij vooral doelgericht. Men woont het liefst in een rustige, ruim opgezette en groene buurt met overwegend laagbouw, of een wooncomplex dat meer rust en privacy uitstraalt. Zij vinden het minder een probleem als de voorzieningen iets verder weg zijn. Landelijk wonen is interessant voor de Aqua doelgroep.

Een verdere verdieping van de DISC leefstijlen naar wijken in Woerden laat zien, dat in Woerden Midden, – Oost en -West de DISC leefstijl Aqua eveneens de meest voorkomende leefstijl is.

In de beide buitengebieden Woerden West (nummer 6; in de grafiek hieronder  gekleurd weergegeven) en Woerden Oost (nummer 4, en zwart weergegeven in de grafiek) is de aanwezigheid van de Aqua leefstijl nog dominanter.

Deze cijfers laten zien dat, vanuit een leefstijlperspectief gezien, Woerden op dit moment zeker niet gezien kan worden als ‘een gemiddelde stad’ in Nederland.
Ook in de sociaal economische statistieken van het CBS komt dit meer en meer naar voren. Zo wonen er meer hoger opgeleiden in Woerden, is het gemiddelde inkomen iets hoger en heeft Woerden een hoger percentage koopwoningen en minder appartementen dan ‘gemiddeld’ in Nederland. Deze verschillen zijn in sociaal demografisch perspectief weliswaar niet groot, maar de duidelijke verschillen in de DISC leefstijlen laten zien, dat Woerden zeker geen gemiddelde stad of grijze muis genoemd kan worden. En dat is voor de kaasstad van Nederland maar goed ook!